Vorig jaar werd in Hamme een nieuw gecontroleerd overstromingsgebied met gereduceerd getij (GOG-GGG) geopend. Wal-Zwijn is 165 hectare groot en maakt deel uit van het Sigmaplan, een grootschalig programma dat Vlaanderen beter beschermt tegen overstromingen van onze getijdenrivieren. Tegelijkertijd krijgt de unieke Scheldenatuur hier opnieuw ademruimte.
Veilig bij stormtij
Bij stormtij - een combinatie van springtij en een noordwesterstorm - kunnen de waterstanden op de Schelde uitzonderlijk hoog oplopen. Wal-Zwijn vangt een deel van dat overtollige water op, waardoor de druk op de dijken stroomopwaarts afneemt en wateroverlast in bewoonde gebieden wordt voorkomen. Scheldewater over de overloopdijk het gebied in. Bij stormtij wordt Wal-Zwijn dan ook afgesloten voor bezoekers! Zodra de waterstand in de rivier zakt, loopt het water via een uitwateringssluis terug naar de Schelde. De werking is eenvoudig maar doeltreffend. Een nieuwe ringdijk van drie kilometer lang en zes meter hoog beschermt de omgeving. De oude rivierdijk werd verlaagd tot een overloopdijk: bij extreem hoge waterstanden stroomt het Wal-Zwijn is niet het eerste gebied van dit type. Gelijkaardige projecten zoals bijvoorbeeld de Polders van Kruibeke, hebben tijdens eerdere stormtijen al bewezen dat ze grote hoeveelheden water kunnen opvangen. Tijdens storm Benjamin op 23 oktober 2025 bufferde Wal-Zwijn voor het eerst water en voorkwam het gebied samen met de volledige keten van overstromingsgebieden wateroverlast stroomopwaarts.
Slimme sluizen en getijdennatuur
Ook zonder stormtij speelt Wal-Zwijn een belangrijke rol. Twee keer per dag laat een inwateringssluis een beperkte hoeveelheid Scheldewater binnen. Hierdoor ontstaat een kunstmatig getijdenritme dat kleiner is dan het natuurlijke getij van de rivier.
Dat gecontroleerde ritme zorgt voor de ontwikkeling van zoetwatergetijdennatuur, die in Europa bijna verdwenen is. Deze natuur zuivert het water, slaat CO₂ en stikstof op en vormt een ideale leefomgeving voor vogels, vissen en zoogdieren zoals bevers en otters. Waar vroeger een populierenbos stond met beperkte natuurwaarde, groeit nu een uniek en waardevol ecosysteem dat een veelvoud aan CO₂ kan opslaan.
De natuur in Wal-Zwijn zal zich jaar na jaar verder ontwikkelen. Ook in het ontpolderde Groot Schoor, waar in 2022 de volledige rivierdijk werd verwijderd, ontstonden intussen slikken en schorren die de golfslag dempen en het water zuiveren. Zo draagt deze natuur bij aan de Europese natuurdoelstellingen en versterkt ze de pracht van het Nationaal Park Scheldevallei.
Kom Wal-Zwijn dus verkennen, met de fiets of te voet!
